BṚHADĀRAṆYAKA UPANISHAD · 4.1.3

यद् एव ते कश्चिद् अब्रवीत् तच् छृणवामेति ।
अब्रवीन् म उदङ्कः शौल्बायनः ।
प्राणो वै ब्रह्मेति ।
यथा मातृमान् पितृमान् आचार्यवान् ब्रूयात् तथा तच् छौल्बायनो ऽब्रवीत् प्राणो वै ब्रह्मेति ।
अप्राणतो हि किं स्याद् इति ।
अब्रवीत् तु ते तस्यायतनं प्रतिष्ठाम् ।
न मे ऽब्रवीद् इति ।
एकपाद् वा एतत् सम्राड् इति ।
स वै नो ब्रूहि याज्ञवल्क्य ।
प्राण एवायतनम् आकाशः प्रतिष्ठा ।
प्रियम् इत्य् एनद् उपासीत ।
का प्रियता याज्ञवल्क्य ।
प्राण एव सम्राड् इति होवाच ।
प्राणस्य वै सम्राट् कामायायाज्यं याजयति ।
अप्रतिगृह्यस्य प्रतिगृह्णाति ।
अपि तत्र वधाशङ्का भवति यां दिशम् एति प्राणस्यैव सम्राट् कामाय ।
प्राणो वै सम्राट् परमं ब्रह्म ।
नैनं प्राणो जहाति ।
सर्वाण्य् एनं भूतान्य् अभिक्षरन्ति ।
देवो भूत्वा देवान् अप्येति ।
य एवं विद्वान् एतद् उपास्ते ।
हस्त्यृषभं सहस्रं ददामीति होवाच जनको वैदेहह् ।
स होवाच याज्ञवल्क्यः -- पिता मे ऽमन्यत नाननुशिष्य हरेतेति ॥

yad eva te kaścid abravīt tac chṛṇavāmeti ।
abravīn ma udaṅkaḥ śaulbāyanaḥ ।
prāṇo vai brahmeti ।
yathā mātṛmān pitṛmān ācāryavān brūyāt tathā tac chaulbāyano ’bravīt prāṇo vai brahmeti ।
aprāṇato hi kiṃ syād iti ।
abravīt tu te tasyāyatanaṃ pratiṣṭhām ।
na me ’bravīd iti ।
ekapād vā etat samrāḍ iti ।
sa vai no brūhi yājñavalkya ।
prāṇa evāyatanam ākāśaḥ pratiṣṭhā ।
priyam ity enad upāsīta ।
kā priyatā yājñavalkya ।
prāṇa eva samrāḍ iti hovāca ।
prāṇasya vai samrāṭ kāmāyāyājyaṃ yājayati ।
apratigṛhyasya pratigṛhṇāti ।
api tatra vadhāśaṅkā bhavati yāṃ diśam eti prāṇasyaiva samrāṭ kāmāya ।
prāṇo vai samrāṭ paramaṃ brahma ।
nainaṃ prāṇo jahāti ।
sarvāṇy enaṃ bhūtāny abhikṣaranti ।
devo bhūtvā devān apyeti ।
ya evaṃ vidvān etad upāste ।
hastyṛṣabhaṃ sahasraṃ dadāmīti hovāca janako vaidehah ।
sa hovāca yājñavalkyaḥ -- pitā me ’manyata nānanuśiṣya hareteti ॥

Yâgñavalkya said: 'Let us hear what anybody may have told you.' Ganaka Vaideha replied: 'Udaṅka Saulbâyana told me that life (prâna) is Brahman.' Yâgñavalkya said: 'As one who had (the benefit of a good) father, mother, and teacher might tell, so did Udaṅka Saulbâyana tell you that life is Brahman; for what is the use of a person without life? But did he tell you the body and the resting-place of that Brahman?' Ganaka Vaideha said: 'He did not tell me.' Yâgñavalkya said: 'Your Majesty, this (Brahman) stands on one leg only.' Ganaka Vaideha said: 'Then tell me, Yâgñavalkya.' Yâgñavalkya said: 'Breath is its body, ether its place, and one should worship it as what is dear.' Ganaka Vaideha said: 'What is the nature of that which is dear?' Yâgñavalkya replied: 'Your Majesty, life itself (is that which is dear);' because for the sake of life, Your Majesty, a man sacrifices even for him who is unworthy of sacrifice, he accepts presents from him who is not worthy to bestow presents, nay, he goes to a country, even when there is fear of being hurt, for the sake of life. Life, O King, is the Highest Brahman. Life does not desert him who worships that (Brahman) with such knowledge, all creatures approach him, and having become a god, he goes to the gods.' Ganaka Vaideha said: 'I shall give you (for this) a thousand cows with a bull as big as an elephant.' Yâgñavalkya said: 'My father was of opinion that one should not accept a reward without having fully instructed a pupil.'

F. Max Müller · The Upanishads, Sacred Books of the East 15 (1884)