CHĀNDOGYA UPANISHAD · 1.3.3

अथ खलु व्यानम् एवोद्गीथम् उपासीत ।
यद् वै प्राणिति स प्राणः ।
यद् अपानिति सो ऽपानः ।
अथ यः प्राणापानयोः संधिः स व्यानः ।
यो व्यानः सा वाक् ।
तस्माद् अप्राणन्न् अनपानन् वाचम् अभिव्याहरति ॥

atha khalu vyānam evodgītham upāsīta ।
yad vai prāṇiti sa prāṇaḥ ।
yad apāniti so ’pānaḥ ।
atha yaḥ prāṇāpānayoḥ saṃdhiḥ sa vyānaḥ ।
yo vyānaḥ sā vāk ।
tasmād aprāṇann anapānan vācam abhivyāharati ॥

Then let a man meditate on the udgîtha (Om) as vyâna indeed. If we breathe up, that is prâna, the up-breathing. If we breathe down, that is apâna, the down-breathing. The combination of prâna and apâna is vyâna, back-breathing or holding in of the breath. This vyâna is speech. Therefore when we utter speech, we neither breathe up nor down.

F. Max Müller · The Upanishads, Sacred Books of the East 1 (1879)