BṚHADĀRAṆYAKA UPANISHAD · 3.7.1
अथैनम् उद्दालक आरुणिः पप्रच्छ -- याज्ञवल्क्येति होवाच ।
मद्रेष्व् अवसाम पतञ्चलस्य काप्यस्य गृहेषु यज्ञम् अधीयानाः ।
तस्यासीद् भार्या गन्धर्वगृहीता ।
तम् अपृच्छाम -- को ऽसीति ।
सो ऽब्रवीत् कबन्ध आथर्वण इति ।
सो ऽब्रवीत् पतञ्चलं काप्यं याज्ञिकांश् च -- वेत्थ नु त्वं काप्य तत् सूत्रं यस्मिन्न् अयं च लोकः परश् च लोकः सर्वाणि च भूतानि संदृब्धानि भवन्तीति ।
सो ऽब्रवीत् पतञ्चलः काप्यो नाहं तद् भगवन् वेदेति ।
सो ऽब्रवीत् पतञ्चलं काप्यं याज्ञिकांश् च ।
वेत्थ नु त्वं काप्य तम् अन्तर्यामिणं य इमं च लोकं परं च लोकं सर्वाणि च भूतान्य् अन्तरो यमयति ।
सो ऽब्रवीत् पतञ्चलः काप्यो नाहं तं भगवन् वेदेति ।
सो ऽब्रवीत् पतञ्चलं काप्यं याज्ञिकांश् च ।
यो वै तत् काप्य सूत्रं विद्यात् तं चान्तर्यामिणम् इति स ब्रह्मवित् स लोकवित् स देववित् स वेदवित् स आत्मवित् स सर्ववित् ।
इति तेभ्यो ऽब्रवीत् ।
तद् अहं वेद ।
तच् चेत् त्वं याज्ञवल्क्य सूत्रम् अविद्वांस् तं चान्तर्यामिणं ब्रह्मगवीर् उदजसे मूर्धा ते विपतिष्यति ।
वेद वा अहं गौतम तत् सूत्रं तं चान्तर्यामिणम् इति ।
यो वा इदं कश्च ब्रूयाद् वेद वेदेति यथा वेत्थ तथा ब्रूहीति ॥
athainam uddālaka āruṇiḥ papraccha -- yājñavalkyeti hovāca ।
madreṣv avasāma patañcalasya kāpyasya gṛheṣu yajñam adhīyānāḥ ।
tasyāsīd bhāryā gandharvagṛhītā ।
tam apṛcchāma -- ko ’sīti ।
so ’bravīt kabandha ātharvaṇa iti ।
so ’bravīt patañcalaṃ kāpyaṃ yājñikāṃś ca -- vettha nu tvaṃ kāpya tat sūtraṃ yasminn ayaṃ ca lokaḥ paraś ca lokaḥ sarvāṇi ca bhūtāni saṃdṛbdhāni bhavantīti ।
so ’bravīt patañcalaḥ kāpyo nāhaṃ tad bhagavan vedeti ।
so ’bravīt patañcalaṃ kāpyaṃ yājñikāṃś ca ।
vettha nu tvaṃ kāpya tam antaryāmiṇaṃ ya imaṃ ca lokaṃ paraṃ ca lokaṃ sarvāṇi ca bhūtāny antaro yamayati ।
so ’bravīt patañcalaḥ kāpyo nāhaṃ taṃ bhagavan vedeti ।
so ’bravīt patañcalaṃ kāpyaṃ yājñikāṃś ca ।
yo vai tat kāpya sūtraṃ vidyāt taṃ cāntaryāmiṇam iti sa brahmavit sa lokavit sa devavit sa vedavit sa ātmavit sa sarvavit ।
iti tebhyo ’bravīt ।
tad ahaṃ veda ।
tac cet tvaṃ yājñavalkya sūtram avidvāṃs taṃ cāntaryāmiṇaṃ brahmagavīr udajase mūrdhā te vipatiṣyati ।
veda vā ahaṃ gautama tat sūtraṃ taṃ cāntaryāmiṇam iti ।
yo vā idaṃ kaśca brūyād veda vedeti yathā vettha tathā brūhīti ॥
Then Uddâlaka Âruni asked. 'Yâgñavalkya,' he said, 'we dwelt among the Madras in the houses of Patañkala Kâpya, studying the sacrifice. His wife was possessed of a Gandharva, and we asked him: "Who art thou?" He answered: "I am Kabandha Âtharvana." And he said to Patañkala Kâpya and to (us) students: "Dost thou know, Kâpya, that thread by which this world and the other world, and all beings are strung together?" And Patañkala Kâpya replied: "I do not know it, Sir." He said again to Patañkala Kâpya and to (us) students: "Dost thou know, Kâpya, that puller (ruler) within (antaryâmin), who within pulls (rules) this world and the other world and all beings?" And Patañkala Kâpya replied: "I do not know it, Sir." He said again to Patañkala Kâpya and to (us) students: "He, O Kâpya, who knows that thread and him who pulls (it) within, he knows Brahman, he knows the worlds, he knows the Devas, he knows the Vedas, he knows the Bhûtas (creatures), he knows the Self, he knows everything." Thus did he (the Gandharva) say to them, and I know it. If thou, O Yâgñavalkya, without knowing that string and the puller within, drivest away those Brahma-cows (the cows offered as a prize to him who best knows Brahman), thy head will fall off.' Yâgñavalkya said: 'O Gautama, I believe I know that thread and the puller within.' The other said: 'Anybody may say, I know, I know. Tell what thou knowest.'
F. Max Müller · The Upanishads, Sacred Books of the East 15 (1884)